نام علمی: Spinacia oleracea

کلیات گیاه شناسی

اسفناج گیاه بومی ایران است و از اوائل قرن اول میلادی کم کم به نقاط دیگر دنا یافت بطوریکه در تاریخ آمده است که اسفناج در قرن هفتم در چین و در قرن دوازده در اسپانیا کشت شده است.

کشت اسفناج در سال ۱۸۰۶ در آمریکا شروع شد. اسفناج گیاهی است یکساله، دارای ساقه ای راست به ارتفاع نیم متر که برگهای آن پهن و نرم و مثلثی شکل برنگ سبز می باشد.

اسفناج نسبت به سرمای زمستان مقاوم است. دو نوع اسفناج وجود دارد که بنام پائیزه و بهاره نامیده می شود. اسفناج بهاره در فصل بهار کاشت می شود و به اسفناج انگلیسی معروف است. نوع پائیزه آن که به خاک بسیار غنی احتیاج دارد در پائیز کاشته می شود. گلهای اسفناج برنگ سبز کمرنگ می باشد.

اسفناج چون درای مواد غذایی فراوانی است کشت آن امروزه در تمام نقاط دنیا معمول است.

ترکیبات شیمیایی

اسفناج از نظر داشتن ویتامین B3 بسیار غنی است و داروی مهمی برای برطرف کردن بیماری پلاگر است (پلاگر یک نوع بیماری است که بعلت کمبود ویتامین B۳ در بدن بوجود می آید و نشانه های آن، ضعف بدن، تشنج، اختلال در دستگاه هاضمه و بوجود آمدن لکه های قرمز رنگ روی بدن است). ضمنا در اسفناج مقدر زیادی آهن، ید، لسیتین، کلروفیل، کاروتن، اسید اگزالیک و اسید آرسنیک وجود دارد.

خواص داروئی

• برگ اسفناج از نظر طب قدیم ایران کمی سرد و تر است و برخی عقیده دارند که متعادل است یعنی نه سرد و نه گرم است.
• برگ اسفناج منبع غنی ویتامینهای A,B3,C و آهن و پتاسیم می باشد.
• بدن را قلیایی می کند.
• خنک کننده است و برای پائین آوردن تب مفید است. و ورم روده کوچک را رفع می کند.
• برای ورم ریه مفید است .
• ملین است و یبوست را برطرف می کند .
• برای لاغر شدن و وزن کم کردن مفید است.
• اسفناج بدلیل داشتن ماده ای بنام اسپیناسین هضم غذا را تسریع می کند. این ماده باعث تحریک معده و ازدياد ترشحات آن می شود.
• خوردن اسفناج در رفع تشنگی موثر است.
• برای از بین بردن ورم و درد گلو مفید است.
• برای رفع سرفه های خشک برگ اسفناج را با جو پوست کنده و روغن بادام بپزید و بخورید.
• آش اسفناج با گشنیز برای سردردهایی که ناشی از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارشی است مفید می باشد.
• اگر آش اسفناج را با آب لیمو، سماق و یا آب غوره بخورید، سردردهای ناشی از اختلال کیسه صفرا را برطرف می کند.
• حقیقات دانشمندان نشان داده است که اسفناج در پیشگیری سرطان روده بزرگ، معده، پروستات، حنجره و رحم موثر است.
• اسفناج کلسترول خون را پائین می آورد.
• بهترین دارو برای کسانی است که مبتلا به کم خونی هستند. و اسفناج مانند جارو روده بزرگ را تمیز می کند.
• ترشحات لوزالمعده را افزایش می دهد.
• اسفناح سبزی مفید برای تقویت اعصاب است.
• اسفناج پخته برای رفع بیماری آسم و گرفتگی صدا بسیار موثر است.
• رماتیسم و نقرس را درمان می کند.
• برای زیاد کردن شیر در مادران شیرده موثر است.
• تخم اسفناج ملین و خنک کننده است.
• تخم اسفناج برای برطرف کردن ورم کبد و یرقان مفید است.
• اسفناج تعداد گلبولهای قرمز خون را افزایش می دهد.
• اسفناج بدلیل دارا بودن کلروفیل، عضلات روده را تحریک کرده و تخلیه را آسان می کند.

مضرات

اسفناج بعلت داشتن اگزالات، برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگ های ی امثانه مناسب نیست. ضمنا آنهائیکه سرد مزاج هستند، باید اسفناج را با ادویه گرد زنجبیل و هل میل نمایند.