کلیات گیاه شناسی:

انیسون (Pimpinella anisum) گیاهی است از تیره جعفری علفی و دارای گلهای سفید رنگ. اندازه این گیاه تا ۱ متر می رسد. برگ های آن باریک، متناوب با تقسیمات عمیق و خوشبو است. دانه آن در غلافی لطیف و بلند است و از دانه رازیانه کوچکتر و سبزتر، مایل به سفیدی و کمی مایل به زرد می باشد. آن را بادیان هندی و زیره رومی هم می گویند. طبیعت آن گرم و بهتر است دانه آن، با پوست روی دانه مصرف شود چون خاصیت داروئی بیشتر در پوشش دانه است تا در خود دانه. شرق نواحی مدیترانه، غرب آسیا، نواحی جنوبی اروپا تا مدیترانه، خاورمیانه، هندوستان، شوروی سابق، مکزیک، مصر و اسپانیا از نواحی مهم تولید این گیاه هستند .

ترکیبات مهم:

مهم ترین مواد تشکیل دهنده گیاه، اسانس آن بوده که میزان آن از 1.5 تا ۵ درصد متغیر است. مهم ترین ماده موجود در اسانس، ترانس آنتول به میزان ۸۰ تا ۹۰ درصد است. کومارین ها، ترکیبات مهم دیگر رازیانه رومی هستند.

اثرات مهم:

• ضد نفخ، ضد اسپاسم، خلط آور و با مصرف زیاد دارای خاصیت ضد میکروب است.
• در طب عوام به عنوان زیاد کننده ی شیر مادران شیرده، افزایش قوای جنسی و ضد کرم مصرف می شود
• در پمادهای موضعی به عنوان محرک مصرف می شود. . همچنین در صنایع غذایی به عنوان طعم دهنده و معطر کننده به مقدار زیاد استفاده می گردد.
• قاعده آور، آلرژی زا،
• مقوی کبد، قارچ کش، حشره کش، مسهل، آرام بخش، سقط کننده و دارویی است لطیف کننده پوست، برطرف کننده نفخ دستگاه گوارش و سایر اعضاء بدن.
• مسکن دردها، عرق آور و بادشکن است و اگر در روغن جوشانده شود تاثیرش بیشتر است.
• اگر آن را بخار کنند و بخار آن را استنشاق کنند سر درد و سرگیجه را از بین می برد.
• اگر آن را بکوبند و با روغن گل محمدی بیامیزند و در گوش بچکانند بیماری های درونی گوش را که ناشی از اثر ضربه یا برخورد باشد بهبود می بخشد و درد گوش را بر طرف می نماید.
• رطوبت طحال را بر طرف می سازد.

طريقه و میزان مصرف:

• تهیه چای: ۱ تا ۵ گرم از میوه ها را با اسیاب خرد می کنیم. سپس بر روی آن یک لیوان آب جوش میریزیم. بعد از ۱۰ تا ۱۵ صاف کرده و میل می کنیم.
• فرآورده های گیاهی: انیسون در محصولات ضد سرفه، خلط آور، ضد نفخ و مسهل به صورت های قرص، چای، عصاره و گاهی مخلوط با گیاهان دیگ جمله رازیانه مصرف می شود. از رازیانه رومی در داروهای مورد مصرف کودکان استفاده زیادی به عمل می آید.

مضرات:

با وجودی که گزارشی از عارضه ی آن وجود ندارد، ولی بهتر است در دوران بارداری مصرف نشود.

نکات قابل توجه:

1. انیسون به میزان زیاد جهت طعم، مزه ی انواع غذاها، لیکورها، ژلاتین ها، مواد اولیه کیک ها، گوشت و ادویه جات مصرف می شود. همچنین در محصولاتی که در مطبوع و تازه کردن تنفس به کار می روند، استفاده می شود .
2. اسانس انیسون در تهیه عطر و صابون ها مصرف می شود. این اسانس به همراه اسانس های دیگر در محصولات حشره کش و به عنوان افزایش نفوذپذیری داروها در پوست به کار می رود.
3. اثرات فارماکولوژیکی انیسون بیشتر مربوط به آنتول موجود در اسانس آن است که از نظر فرمول شبیه به کاتکول آمین ها (از جمله آدرنالین، نور آدرنالین و دوپامین) است.
4. یکی از اثرات خوب انیسون، خاصیت ضدمیکروبی بر علیه میکروب های منفی و مثبت است.