کلیات گیاه شناسی

نام علمی: MEDICAGO SATIVA

خانواده: FABACEAE

نام های دیگر: lucerne

یونجه گیاهی است علفی و چند ساله که ارتفاع آن تا یک متر می رسد. برگ های آن دارای سه برگچه می باشد، برگچه ها نوک تیز، سبز رنگ و بیضی شکل است گلهای یونجه، پرتگ بنفش تیره یا آبی روشن است. میوه یونجه مانند صدف بوده و دانه داخل میوه آن مانند لوبیا ولی کوچکتر از آن می باشد

یونجه ریشه ای بسیار عمیق دارد و ریشه آن تا سه متر بداخل زمین نفوذ می کند و بنابراین منبع ویتامین ها و مواد معدنی است که از خاک می گیرد.

یونجه از زمان های بسیار قدیم در ایران کشت می شده است و در حدود پنج قرن قبل از میلاد مسیح از ایران به یونان برده شد و در قرن هفتم بعد از میلاد به اروپا راه یافت.

یونجه در ایران در مناطق مرکزی و جنوبی به مقدار بسیار زیاد کشت می شود.

زنبور عسل، گل یونجه را دوست دارد و از آن شهد زیادی به دست می آورد و تبدیل به عسل می کند.

پرورش این گیاه در قدیم برای تهیه علوفه علوفه چهارپایان بوده،ولی در حال حاضر به علت دارا بودن مواد مغذی به مصرف غذایی نیز می رسد.

ترکیبات شیمیایی:

یونجه سرشار از ویتامین های A,C,E,K و همچنین دارای آمیلاز که آنزیم مخصوص هضم مواد نشاسته ای است می باشد. آنزیم های بسیاری در یونجه یافت می شود. بعنوان مثال می توان از امولسین، اینورتاز و پکیتاز نام برد. همچنین یونجه دارای 20% پروتئین می باشد. پروتئین های موجود در یونجه عبارتند از:

لیزین، آرژنین، هیستیدین، آدنین، فنیل آلانین، آسپاراژین و سیستسن. یونجه دارای اسید فسفریک نیز هست. یونجه همچنین دارای منیزیوم، آهن و مقدار جزئی آرسنیک و سیلیس است.

بنابراین یونجه از نطر مواد غذایی بسیار قوی است و غذای خوبی برای انسان و حیوانات است.

خواص دارویی:

• یونجه از نظر طب قدیم ایران گرماست. البته تازه آن گرم و تر و خشک شده آن، گرم و خشک است.
• یونجه ملین است.
• یونجه دو برابر اسفناج آهن دارد و بنابراین خونساز است و برای کسانیکه به کم خونی مبتلا هستند مفید است.
• یونجه به علت دارا بودن آهن برای درمان بیماری راشیتیسم به کار می رود.
• عوارض کمبود ویتامین ث با خوردن یونجه از بین می رود.
• یونجه تازه در بسیاری از کشورها مانند چین و روسیه و آمریکا به مقدار زیاد به جای اسفناج مصرف می شود.
• یونجه را در داروخانه ها و فروشگاه های گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه ها بصورت پودر، کپسول و قرص به فروش می رسانند. مقدار مصرف آن سه قرص در روز است.
• تخم یونجه قاعده آور است و برای این منظور تخم یونجه را به صورت دم کرده مصرف کنید.
• دم کرده یونجه درمان اسهال است.
• برای نرم کردن سینه و تسکین سرفه روزی 2-3 فنجان دم کرده تخم یونجه را مصرف کنید.
• برای درمان رعشه تخم یونجه را در روغن زیتون بریزید و به مدت یک هفته جلوی آفتاب بگذارید. سپس آن را صاف کنید و روزی چند قاشق از آنرا بخورید و همچنین روی اعضایی که رعشه دارند بمالید.
• یونجه حاوی مقدار زیادی ویتامین است. کوبیده آن زخم را به سرعت التیام داده و از مونریزی جلوگیری می کند.
• یونجه می تواند قند خون را کم کرده و بنابراین برای افراد مبتلا به دیابت مناسب است.

مضرات

یونجه می تواند سبب تحریک رح شده و به همبن دلیل مصرف آن برای زنان مجاز نیست. کودکان، افراد مسن و افرادی با نقص در سیستم ایمنی، نباید از این گیاه استفاده کنند. با همه مزایایی که یونجه دارد در خوردن تازه آن نباید زیاده رویکرد. زیرا بسیار نفاخ است و حتی حیواناتی که به مقدار زیاد می خورند، بعلت گاز زیاد ممکن است تلف شوند.

در منابع متعددی عنوان شده است که مصرف یونجه می تواند سبب بیماری lupus erythematosus شود که نوعی بیماری التهابی و خود ایمنی است. در این بیماری لکه های بزرگ و قرمزی بر روی پوست به خصوص پوست صورت ظاهر می شود. ذر برخی افراد مصرف یونجه سبب افزایش حساسیت پوست آنها به آفتاب می شود. از آنجاییکه یونجه دارای هورمونهای مشابه با استروژن است، نباید در موارد ابتلا به سرطان سینه، سرطان رحم، سرطان تخمدان، endometriosis یا فیبروز رحمی استفاده شود.

ویتامین k موجود در یونجه می تواند با خاصیت ضد انعقادی برخی داروها مانند warfarin تداخل ایجاد کند.