پرسیاوشان با نام علمی Adiantum capillus veneris گیاهی است علفی، سرخسی و پایا که در مناطق شمالی از جمله مازندران، گیلان و در تهران. مناطق شرق، غرب و جنوب غربی قابل مشاهده است. این گیاه زیبا و چند ساله معمولا در نقاط مرطوب، اماکن سایه دار و کم نور می روید. این گیاه در نواحی مدیترانه، اروپای مرکزی و جنوبی، آمریکا و ایران رشد می کند. برگ های آن شبیه برگ گشنیز است و دارای برگهای بسیار نازک و دراز، شبیه مو می باشد.

پرسیاوشان دارای ریزومی خزنده است که ریشه هایی باریک از آن خارج می شود. برگ های این گیاه استفاده طبی دارد.

گیاه پرسیاوشان دارای خواص دارویی بسیار است و در ایران پراکندگی وسیعی دارد. این گیاه دارای شاخه های سیاه، سخت، باریک و براق به درازای تقریبا 20 سانتی متر و برگ های کوچکی مانند برگ های گشنیز به صورت بریده بریده دارد. ساقه، گل، میوه و دانه ندارد. ریشه اش از لحاظ داروی بی ارزش است. گیاه پرسیاوشان را بیشتر می‌توانید کنار جوی و چاه های قدیمی که در نواحی مرطوب و سایه دار قرار دارند پیدا کنید.

ترکیبات شیمیایی

برگ آن دارای موسیلاژ، قند، اسید گالیک، تانن، اسانس و ماده ای تلخ به نام کاپیلارین capillarine است.

گونه های دارویی

1. جوشانده: 3 قاشق سوپخوری پرسیوشان را در یک لیتر آب جوش بریزید و بگذارید به آرامی به مدت یک ساعت بجوشد. سپس آن را صاف کنید. مقدار مصرف آن ۳ تا ۶ ماه فنجان در روز است.
2. شربت‌ سینه: مقدار ۱۰۰ گرم پرسیاوشان خشک را با یک لیتر آب جوش و نیم کیلو شکر مخلوط کرده و به مدت ۶ ساعت بگذارید بماند. سپس آن را با فشار از صافی بگذرانید و در داخل ظرفی بریزید تا کم کم ته نشین شود. بعد قسمت صاف شده روی آن را بردارید و با یک کیلو و نیم شکر و ۸۰ گرم دیگر برگ پرسیاوشان مخلوط کرده و بجوشانید تا غلیظ شود. مقدار مصرف این شربت دو قاشق غذاخوری و تا چند بار در روز می باشد. این شربت برای رفع سرفه و برونشیت استفاده می‌شود. ضمنا خلط آور و سینه را نرم کرده و باعث رفع اخلاط می‌شود.
3. دم کرده: مقدار ۲۰ گرم برگ خشک پرسیاوشان را در یک لیتر آب بریزید و بگذارید به مدت یک ساعت بماند. سپس آن را صاف کنید.

خواص درمانی

پرسیاوشان از نظر طب قدیم ایران معتدل است. در طب گذشته از گیاه پرسیاوشان در درمان سرفه و علائم سرخک و سرماخوردگی و ریزش منطقه ای مو استفاده می شد.

• درمان کننده بیماری های ریوی
• اخلاط سینه را نرم کرده و دفع می کند
• اگر چند قطره از دم کرده آن را داخل بینی بچکانید، گریپ را از بین برده و بینی را باز میکند.
• صفرا و بلغم را از معده و روده از بیرون می‌کند
• کرم کش است
• ادرارآور است
• عادت ماهیانه را باز می کند
• برای رفع تنگی نفس بچه ها بسیار مفید است
• اسهال را برطرف می کند.
• تب بر است
• در معالجه یرقان موثر است
• سنگ مثانه را دفع می کند
• برای تقویت مو و رشد موها، برگ تازه پرسیاوشان را به صورت پماد در آورده و روی سر بمالید یا اینکه از دم کرده آن استفاده کنید
• عرق آور است
• در درمان برونشیت موثر است
• در هنگام زکام و سرماخوردگی از بخور پرسیاوشان استفاده کنید
• اگر پماد و یا دم کرده آن را به سر بمالید شوره سر را برطرف می کند.
• طحال و کلیه را تقویت می کند

مضرات پرسیاوش

پرسیاوشان گیاهی است کاملاً بی خطر و حتی در طول تاریخ برای کودکان به کار رفته و هیچ گونه عوارضی ندارد.

قبل از استفاده از این گیاه دارویی با یک پزشک مشورت کنید

از جوشانده این گیاه به طور مداوم استفاده نکنید . برای این کار می‌توانید 10 روز از آن استفاده کنید و 5 روز فاصله بگذارید و مجددا آن را مصرف کنید.

استفاده از گیاهان دارویی ممکن است عوارض جانبی به همراه داشته باشند. از این رو با مشاهده هر نوع عارضه ای پزشک خود را مطلع کنید.

تنها یک فنجان از این جوشانده را در روز بنوشید مگر در مواقع بیماری های حاد مانند سرماخوردگی حاد یا آنفولانزا، که مصرف ۳ فنجان در روز به مدت چهار روز مجاز است.