کلیات گیاه شناسی

نام علمی: MARRUBIUM VULGARE

فراسیون گیاهی است علفی و چند ساله با برگ های سبز خاکستری که تا حدودی شبیه نعنا است. این گیاه از جنس Marrubium در خانواده Lamiaceae است و بومی اروپا، شمال آفریقا و آسیا می باشد. برگ های متقابل، ساده و بیضوی دارد که کرکهای فشرده ای آن را پوشانده اند. برگ های بالایی ساقه، کوچک و برگ های پایینی ساقه، بلند هستند. گل های آن که به وضع مجتمع در کنار برگ های قسمت انتهایی ساقه ظاهر می شود، سفید پر رنگ است. دوره گلدهی از ژوئن تا آگوست است. بذرها کوچک و درخشان بوده و خارهای کوچکی دارند که به پراکنده شدن آن کمک می کند. تکثیر این گیاه توسط بذر آن است. ارتفاع بوته آن به ۴۵-۲۵ سانتیمتر می رسد. ساقه این گیاه مقطعی دایره ای دارد و در پایین بوته کمی چوبی می شود. ساقه آن راست، منشعب و پوشیده از کرک های پنبه ای است.

قسمت های مورد استفاده:

برگ و سرشاخه های گلدار، قسمت های مورد استفاده این گیاه دارویی هستند که بوی قوی و نسبتا مطبوع دارند ولی پس از خشک شدن بی بو می شوند و طعم آن ها تند، تلخ و با احساس گرما همراه است. ترکیبات موثره این گیاه شامل: Marrubium ، موسیلاژ، رزین، تانن چربی، اسانس، موم و قندها هستند.

خواص دارویی:

• شناخت خواص دارویی این گیاه به یک قرن پیش از میلاد برمی گردد که در آن زمان به عنوان دارویی برای بیماری های تنفسی استفاده می شد.
• واژه هارهیون (HarHune) به معنی گیاه پر مو در زبان انگلیسی قدیم، احتمالا ریشه نام این گیاه در زبان انگلیسی فعلی است. در دوران مصر باستان از این گیاه به عنوان ترکیبی خلط آور استفاده می شد. در اسطوره ها آمده است که این گیاه به "هور اس" خدای آسمان و پسر "ایزنس" الهه حاصلخیزی وازیریس در مصر باستان مربوط می شود. در واقع این گیاه نزد مصریان باستان که از این برای درمان استفاده می کرده اند، کاملا شناخته شده بوده است
• فراسیون از گذشته دور، یکی از درمان کننده های گیاهی اصلی در ناراحتی های قفسه سینه بوده است.
• استفاده از چای این گیاه و همچنین انواع مخلوط های آن در درمان سرفه متداول بوده است.
• جوشاندة داغ از برگ های آن عمل تعریق را تحریک می کند.
• چای این گیاه که با عسل شیرین شده باشد، درمان سنتی سرماخوردگی های تب دار است.
• این گیاه با خواص دارویی متعدد، همچنین یک مسکن ملایم نیز هست و گاهی اوقات زنان برای کاهش دردهای قاعدگی از این گیاه استفاده می کنند.
• مقادیر کم آن در تنظیم ضربان قلب مفید است.
• حاوی ترکیبات ضد میکروبی و ضد سرطانی است.
• این گیاه خاصیت ضد دیابتی و ضد التهابی داشته و می تواند از تجمع چربی در سرخرگ ها جلوگیری کند.
• از این گیاه برای درمان مشکلات گوارشی مانند بی اشتهایی، مشکلات هضم، نفخ، اسهال، یبوست، مشکلات کبدی و صفرا استفاده می شود بطوریکه از عصاره این گیاه در تهیه آب نبات هایی استفاده می شود که در طب سنتی برای هضم بهتر غذا، درمان گلو درد و کاهش التهاب استفاده می شود.
• برای درمان بیماری های تنفسی مانند سرفه، سیاه سرفه، آسم، برونشیت، تورم مجاری تنفسی نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
• از عصاره این گیاه برای تهیه شربت های اکسپکتورانت نیز استفاده می شود که اثر بخشی این دارو را افزایش می دهد.
• ترکیبات ثانویه این گیاه می توانند ترشحات خلط را رقیق کرده، گرفتگی و اسپاسم شکم و روده را کاهش دهد و باعث کاهش التهاب شود.
• این گیاه همچنین به عنوان یک دفع کننده طبیعی ملخ هم مورد استفاده قرار میگیرد.
• فراسیون در استعمال خارجی، اثر التیم دهنده و ضد عفونی کننده دارد و از آن برای مداوای زخم های چرکین استفاده می شود.

عوارض جانبی

• مدارک کمی درباره عوارض جانبی این گیاه بر روی انسان وجود دارد. مطالعات بر روی حیوانات نشان می دهد که این گیاه باعث کاهش فشار خون، کاهش شدید قند خون و ضربان نامنظم قلب می شود.
• این گیاه ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد و به همین دلیل قبل از استفاده باید با پزشک معالج مشورت شود.
• باید توجه داشت که مصرف زیاد آن جریان گردش خون را تحریک کرده، موجب زیاد شدن عرض و ادرار می شود و از این جهت نباید بی رویه به کار رود.