نام علمی (Cassia Fistula)

کلیات گیاه شناسی

فلوس درختی است به ارتفاع 10-15 متر که به حالت خودرو در بیشتر نقاط در گرمسیر دنیا مانند آفریقا و هند می روید. فلوس در بعضی از نواحی ایران به نام خرنوب هندی و خیار شنبر نیز معروف است.

میوه فلوس به طول ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر و به قطر ۲-۳ سانتیمتر است. اگر فلوس در قسمت طول آن شکافته شود، تیغه های متعدد در آن دیده می شود که فلوس را به خانه های متعدد، گاهی تا ۱۰۰ خانه، تقسیم می کند.

در داخل این خانه ها، مایع چسبنده تیره رنگی وجود دارد که عسل خيار شنبر نامیده می شود. طعم این مایع کمی شیرین ولی نامطبوع است. برای استفاده از فلوس، غلاف آن را کمی روی آتش گرم می کنند تا عسل آن خارج شود. معمولا این عسل با روغن بادام مخلوط شده و به عنوان مسهل استفاده می شود. البته می توان مغز فلوس را با شکر مخلوط کرده و در درجه حرارت معتدلی پخت که به آن فلوس پخته می گویند.

ترکیبات شیمیایی

مغز فلوس دارای اکسی آنتراكينون، مواد قندی، صمغ، اسانس و مواد روغنی است. خاصیت مسهلی فلوس مربوط به چند ماده شیمیایی است که از مشتقات آنتراكينون می باشد.

اشکال مختلف دارویی

جوشانده فلوس: ۱۰ گرم عسل فلوس را با یک لیتر آب جوش مخلوط کرده و آن را صاف می کنند و به مریض می دهند. این جوشانده مسهل خوبی است. مقدار عسل فلوس را می توان در مورد یبوست های سخت تا ۶۰ گرم نیز افزایش داد. البته برای بهتر کردن طعم آن می توان مقداری شربت گیلاس یا انجیر به آن اضافه کرد.

مربای فلوس: ۵ گرم عسل فلوس را با همان مقدار آب مقطر مخلوط کرده و سپس مقدار ۱۲۵ گرم قند کوبیده را به آن اضافه کنید. بعد آن را حرارت دهید تا به آرامی اب أن بخار شود و وزن آن به ۱۰۰ گرم برسد و غلیظ شود. این مربا نیز مسهل بسیار خوبی است. مقدار مصرف آن ۵۰-۱۰۰ گرم در روز است.

خواص فلوس

فلوس از نظر طب قدیم ایران کمی گرم و تر است.

• یکی از بهترین داروها برای رفع یبوست می باشد زیرا مصرف آن عوارضی ندارد و بنابراین حتی برای زنان حامله و اطفال مناسب است.
• برای درد مفاصل و نقرس، فلوس را به موضع دردناک بمالید.
• برای کلیه ها مفید است؛ مخصوصا أنهایی که کلیه شان سنگ ساز است. در صورت استفاده از آن مبتلا به سنگ کلیه نمی شوید.
• جوشانده پوست درخت فلوس، اسهال خونی را رفع می کند.
• نرم کننده سینه است.
• برای باز کردن گرفتگی روده و دل پیچه، فلوس را با ریشه ختمی مخلوط کرده و بکار برید.
• برای معالجه دیفتیری، فلوس را با اب گشنیز مخلوط کرده و به بیمار بدهید تا غرغره کند.

مضرات

فلوس برای معده مضر است چون به روده ها می چسبد و ایجاد دل درد و ناراحتی های روده می کند. بنابراین بهتر است با انیسون یا روغن بادام خورده شود.